Wielcy Malarze

Piotr Michałowski

– malarz polskiego romantyzmu

Piotr Michałowski

Autoportret (po 1849), Wikipedia

Piotr Michałowski 

(1800-1855)

Z pewnością swoją biografią mógłby obdzielić kilka osób. Obywatel ziemski, sprawny gospodarz, urzędnik, mąż stanu. Jego prawdziwą pasją było malarstwo – jednak przedkładał obywatelskie i gospodarskie obowiązki nad prywatne zamiłowania. W malarstwie praktycznie był samoukiem, dlatego jego obrazy są tak odważne, pozbawione akademickiej rutyny. Dlatego też, sztuka Michałowskiego – obok muzyki Chopina i poezji Mickiewicza – to najpiękniejszy wyraz polskiego romantyzmu.

BATALISTA

WYBITNY ANIMALISTA

PREKURSOR IMPRESJONIZMU

Piotr Michałowski

1800

(2 lipca) w Krakowie urodził się Piotr Michałowski, syn Józefa Michałowskiego i Tekli z Morsztynów

1814

w wieku 14 lat zdał publiczny egzamin dojrzałości, wygłaszając godzinną mowę po łacinie… Rozpoczął studia na Uniwersytecie Jagiellońskim: nauki przyrodnicze, matematykę i języki obce.

i

1821

studia kontynuował w Getyndze: prawo i nauki polityczne. Rysowanie taktował jako rozrywkę, choć już wtedy jego szkice koni i wojska zyskiwały uznanie

1827

 został naczelnikiem Wydziału Hutniczego i radcą górniczym. Niewiele miał czasu na sztukę – choć podczas służbowych podróży znajdował czas na zwiedzanie galerii. W wolnych chwilach, namawiany przez rodzinę, amatorsko malował.

1831

podczas Powstania Listopadowego organizował produkcję broni dla powstańców. W lutym tegoż roku ożenił się z Julią Ostrowską.

1832

po klęsce powstania musiał uciekać. Udał się do Paryża, gdzie rozpoczął regularną naukę malarstwa w pracowni N. Charleta. Piotr Michałowski nie nadąża z zaspokajaniem zamówień, jego dekoracyjne akwarele z końmi i zaprzęgami bardzo się podobają.

1835

chory ojciec wezwał go do powrotu i objęcia gospodarstwa. Piotr Michałowski nie waha się ani chwili, przedkładając zobowiązania wobec rodziny nad karierę artystyczną.

Piotr Michałowski

 

Portret chłopa w kapeluszu (około 1846) Wikipedia

1837

po śmierci ojca w kwietniu Piotr Michałowski obejmuje majątek w Krzysztoforzycach. Pobyt na wsi otworzył kolejny, nowatorski etap w sztuce Piotra Michałowskiego. Malował w plenerze, a do obrazów pozowali mu okoliczni mieszkańcy: chłopi, żebracy, Żydzi.

1845

ponowny wyjazd do Francji, podróże zagraniczne, plany pełnego powrotu do malarstwa

1848

jednak Wiosna Ludów i rewolucja w Galicji zmusiła go do powrotu. Piotr Michałowski stanął na czele Rady Administracyjnej Okręgu Krakowskiego. Kolejny raz nad Michałowskim-artystą zwyciężył Michałowski-obywatel.

1850

organizował pomoc dla pogorzelców w wielkim pożarze Krakowa w 1850 r., zainicjował powstanie zakładu opieki dla zaniedbanych chłopców. Z tej okazji na aukcji dobroczynnej znalazły się 4 jego prace – był to pierwszy publiczny pokaz jego malarstwa w kraju.

1855

Piotr Michałowski przeżywał nawroty choroby serca, która pierwszy raz ujawniła się kilkanaście lat wcześniej, po śmierci córeczki. Zmarł 9 czerwca w Krzysztoforzycach na atak serca. Na krakowskim cmentarzu Rakowickim żegnały go tłumy mieszkańców.

Ciekawostki:

Pierwszą biografię...
Pierwszą biografię Piotra Michałowskiego napisała jego córka Celina. Jedna z siedmiorga dzieci Piotra, która odziedziczyła talent malarski po ojcu, jednak wybrała życie zakonne. Biografia Piotra Michałowskiego została wydana anonimowo w 1911 r.
Rzeźba
Piotr Michałowski próbował także swoich sił w rzeźbie. Zachowały się 2 dzieła: autoportret i konny posążek Napoleona, odlany w brązie, który można zobaczyć w Muzeum Narodowym w Krakowie.
Géricault
W pracowni Charleta Piotr Michałowski malował nie tylko wierne kopie lecz także swobodne trawestacje obrazów Géricault („Koń z wozem naładowanym gipsem”). Styl obu malarzy bywa tak zbliżony, że po latach dochodziło do błędów w atrybucji. Autoportret Michałowskiego z Musée des Beaux-Arts w Rouen długo był uważany za dzieło francuskiego romantyka.
Kardynał

Piotr Michałowski obrazy datował rzadko, przerabiał, malował na zaniechanych kompozycjach. W „Kardynale” spod czerwonej pelerynki, zwanej mucetem, wyraźnie prześwieca ułożona poziomo twarz wiejskiej dziewczyny.

Rzeźnie
Podczas pobytu w Paryżu Piotr Michałowski odwiedzał nie tylko Luwr, ale również podparyskie rzeźnie…, by studiować anatomię konia. Był tak wybitnym animalistą, że na podstawie jego prac można precyzyjnie ustalić rasę portretowanych koni, bydła i zwierząt domowych.
Piotr Michałowski

Portret córki artysty Celiny na koniu (około 1853), Wikipedia

O sztuce Piotra Michałowskiego:

Michałowski był jednym z pierwszych artystów polskich, który „odkrył” wieś jako temat malarski, a z pewnością pierwszym, który zainteresowania te zmaterializował w dziełach sztuki wysokiej klasy”
 – Jan K. Ostrowski. Jego: „Starzec siedzący na stopniach”, mrużący w słońcu oczy krzysztoforzycki dziad przypomina antyczny posąg filozofa.

Nieraz ubierał okolicznych chłopów w rycerskie pancerze, czy kardynalską czerwień i malował rycerzy, kardynałów. Kapitalny „Kardynał”, zwany wcześniej „Mężczyzną w birecie”, to malarski dialog z arcydziełem Velázqueza – wizerunkiem papieża Innocentego X.

„Krewni, którzy dom jego odwiedzali, wędrowni starce, starzy żołnierze, gościnnie opatrywani, zostawiali na ścianach malarni wspaniałe nieraz twarze, a w chwilach wolnych od pracy około ziemi śliczny lud krakowski często pięknych wzorów dostarczał”
 – Celina Michałowska, córka artysty.

Piotr Michałowski