Wielcy Malarze

Henryk Stażewski

– apostoł awangardy

Henryk Stażewski
Nr 36 – 1975, Źródło: http://cyfrowe.mnw.art.pl

HENRYK STAŻEWSKI

(1894-1988)

Niezwykle barwna postać, „dżentelmen wśród malarzy”, autorytet dla kolejnych pokoleń artystów – był człowiekiem-instytucją, „klasykiem nowoczesności”, żywą legendą polskiej awangardy. Przez całe długie i twórcze życie zachował młodzieńczą witalność i fantazję. Był wierny geometrii, choć nie bał się odważnych zmian. Wciąż rozszerzał język abstrakcji o nowe problemy: przestrzeni, koloru, ruchu.

\

PIONIER AWANGARDY

]

WSPÓŁTWÓRCA NURTU ABSTRAKCJI GEOMETRYCZNEJ

PROJEKTANT SCENOGRAFII I MEBLI

HENRYK STAŻEWSKI

1894

(9 stycznia) urodził się w Warszawie Henryk Stażewski, syn Leonarda (właściciela małej odlewni wyrobów artystycznych z metali kolorowych), był najmłodszym z czworga rodzeństwa

1920

ukończył studia u prof. Stanisława Lentza (1861-1920) w warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych  

i

1920-1939

w latach międzywojennych Henryk Stażewski zrealizował kilkadziesiąt wnętrz mieszkalnych „w układzie neoplastycznym”, malował ścienne dekoracje kin, kawiarni, urzędów

1924

założył wraz z przyjaciółmi: Mieczysławem Szczuką (1898-1927), Teresą Żarnower (1895-1950), Władysławem Strzemińskim (1893-1952) i Katarzyną Kobro (1898-1951) awangardową grupę „Blok”

1925

wyjechał do Paryża, nawiązał kontakty z Mondrianem (1872-1944), Seupborem, Vantongerloo i van Doesburgiem (1883-1931)

1926

został członkiem grupy „Praesens”. Henryk Stażewski odgrywał ważną rolę w redagowaniu pism „Blok” i „Praesens”, które miały rewelacyjny, nowatorski układ graficzny i przybliżały czytelnikom teorie czołowych przedstawicieli awangardy. Czasopisma i kolejne tomy Biblioteki Praesensu” były ewenementem na skalę międzynarodową, mostem łączącym doświadczenia wschodniej i zachodniej awangardy

1929

w czasie kolejnego pobytu w Paryżu wziął udział w organizowaniu grupy „Cercle et Carre”

Henryk Stażewski
Relief 18, 1965, Źródło: http://cyfrowe.mnw.art.pl

1930-1932

zaangażował się w zbiór dzieł dla Międzynarodowej Kolekcji Sztuki Nowoczesnej w Łodzi i wstąpił do międzynarodowego ugrupowania „Abstraction-Creation”

1939

wybuch wojny, we wrześniu w czasie bombardowania Warszawy przepadł cały dorobek twórczy malarza. W czasie wojny Henryk Stażewski utrzymywał się z malowania portretów i pejzaży, pracował przy odnowie kościoła w Szczekocinach. Po zakończeniu działań wojennych wrócił do Warszawy i zaczął wszystko od nowa.

1955

wystawa indywidualna w warszawskim Związku Literatów stała się ważną manifestacją awangardy po okresie socrealizmu

1965

był jednym z inspiratorów powstania awangardowej Galerii Foksal, w skrzydle warszawskiego pałacu Zamoyskich

1966

wziął udział w XXXIII Biennale Weneckim, gdzie otrzymał „wyróżnienie honorowe”

1972

został Laureatem Nagrody im. Gottfrieda Herdera

1988

w styczniu uczestniczył jeszcze w urodzinowym wernisażu w Galerii Zapiecek. Henryk Stażewski zmarł 10 czerwca w Warszawie, w 94. roku aktywnego życia.

Ciekawostki:

Atelier
Henryk Stażewski nie założył rodziny, jednak przez lata mieszkał z przyjaciółmi: poznaną jeszcze w paryskich czasach Mewą, malarką Marią Ewą Łunkiewicz-Rogoyską (1894-1867) i jej mężem. Po ich śmierci do pracowni Stażewskiego wprowadził się malarz Edward Krasiński. Atelier na 11 piętrze przy ul. Świerczewskiego 64, z widokiem na całą Warszawę i Pałac Kultury, było prawdziwym artystycznym salonem stolicy.
Z fantazją
Malarz do końca żył z fantazją: nosił wspaniałe, wzorzyste krawaty, fotografował się w pasiastym szlafroku na tle obrazów, malował meble, własne bambosze i buty zaprzyjaźnionych pań w szaleńczo kolorowe paski.
Foksal
Był jednym z inicjatorów powstania Galerii Foksal – niekomercyjnej, awangardowej galerii autorskiej. Do końca życia pozostał duchowym i artystycznym patronem galerii. Jego ekspozycje w tym kameralnym wnętrzu miały nietypową, starannie przemyślaną kompozycję – obrazy wieszane były w przestrzeni, na suficie, tworząc environement – w które wchodziła się jak w środek obrazu.
90 świec
Gdy problemy ze słuchem utrudniają Henrykowi Stażewskiemu kontakt z otoczeniem, rozdawał przyjaciołom złote myśli i anegdoty zapisane na małych karteluszkach. W 90-te urodziny przyjaciele zapalili w jego pracowni 90 świec.
Henryk Stażewski

Kompozycja nr 5, 1956, Źródło: http://cyfrowe.mnw.art.pl