Wielcy Malarze

Tadeusz Brzozowski

– malarski alchemik i czarodziej

Tadeusz Brzozowski
„Dusery” 1969, olej, płótno 98×100 cm, w zbiorach Muzeum Narodowego we Wrocławiu; fot. pracownia fotograficzna MNWr. Źródło: https://culture.pl/pl/tworca/tadeusz-brzozowski
R

MISTRZ TECHNIK MALARSKICH

R

SCENOGRAF

Tadeusz Brzozowski (1918-1987)

Niewielu współczesnych malarzy miało tak perfekcyjny warsztat – równy starym mistrzom. W jego pięknych, tajemniczych obrazach – wśród gąszczu linii, w labiryntach mięsistych form – zaszyfrowane są emocje i znaczenia. Jest dzieckiem surrealizmu, lecz równie wiele zawdzięcza średniowieczu, austriackiej Galicji i polskiej tradycji sarmackiej. Artysta łączył duchowość mistyka z fantazją komedianta, skłonność do żartów i staroświeckich psot z franciszkańską pobożnością. Jego obrazy odwołują się do przeszłości przekornie – jest w nich patos i kpina, groteska i tragizm istnienia.

R

AWANGARDOWY KONSERWATYSTA

R

AUTOR POLICHROMII

R

AKTOR

Tadeusz Brzozowski

1918

1 listopada we Lwowie, w czasie polsko-ukraińskich walk o miasto, urodził się Tadeusz Brzozowski, syn Zbigniewa Korab-Brzozowskiego (kupiec, wywodzący się ze zbiedniałej polsko-litewskiej rodziny ziemiańskiej) i Elżbiety z Koniewiczów (związanej z lwowską burżuazją o kulturalno-artystycznych ambicjach). Tuż po urodzeniu się Tadzia, rodzina przeprowadziła się do Krakowa, gdzie ojciec założył sklep, z którego utrzymywała się cała rodzina, tu też urodził się jego młodszy brat Zbigniew

1935

matura i początek studiów w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych mimo sprzeciwu praktycznego ojca. Jego prawdziwą fascynacją stał się teatr. Brał udział w studenckich spektaklach plenerowych, statystował w Teatrze im. J. Słowackiego, a w eksperymentalnym Akademickim Teatrze Marionetek poznał Tadeusza Kantora (1915-1990), znajomość z którym zaważyła na całej jego artystycznej biografii

i

1940-1942

nauka w Kunstgewerbeschule w Krakowie (instytucja posiadała oficjalnie status szkoły zawodowej, jednak stała się zakonspirowaną ASP). Tadeusz Brzozowski spotkał tu przyszłych członków Grupy Krakowskiej: Jerzego Nowosielskiego (1923-2011), Kazimierza Mikulskiego (1918-1998), Mieczysława Porębskiego (1921-2012), Jerzego Skarżyńskiego (1924-2004) i Marka Rostworowskiego (1921-1996).

1943

Brzozowski zagrał Grabca w „Balladynie” w konspiracyjnym teatrze Tadeusza Kantora

1945

w październiku Tadeusz Brzozowski skończył studia malarskie i uzyskał dyplom, rozpoczynając pracę jako asystent w Katedrze Rysunku Odręcznego na Wydziale Architektury AGH, później Politechniki

1948

wziął udział w Wystawie Sztuki Nowoczesnej w krakowskim Pałacu Sztuki

1952

Tadeusz Brzozowski ożenił się z malarką i graficzką Barbarą Gawdzik, z którą realizował polichromie kościelne: ornamentalną dekorację w Głogówku, Narodzenie i Ostatnią wieczerzę w Godziszowie, Cud rozmnożenia Chleba i Ostatnią Wieczerzę w Mogilanach i polichromię w Imielnie

1954

przeprowadził się z rodziną (z synem Wawrzyńcem, a niebawem i drugim synem Joachimem) do Zakopanego – odtąd zimowa stolica Polski stała się prawdziwą małą ojczyzną Tadeusza Brzozowskiego. Odszedł z ASP i zaczął nauczać w słynnej „Szkole Kenara”, czyli zakopiańskiej Szkole Sztuk Plastycznych.

1957

po raz pierwszy przekroczył „żelazną kurtynę” i pojechał do Włoch

1959

pierwszy wyjazd do Paryża, gdzie Tadeusz Brzozowski związał się z ruchem PHASES – grupa skupiała artystów z kręgu surrealizmu i abstrakcji lirycznej. W tym samym roku wziął udział w V Biennale w Sao Paulo

1962

początek pracy w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Poznaniu, gdzie spędzał tydzień w miesiącu przez 17 lat. W tym też roku wziął udział w XXI Biennale w Wenecji

1971

7-miesięczny pobyt w Stanach Zjednoczonych

Tadeusz Brzozowski
„Trotuar” Źródło: http://cyfrowe.mnw.art.pl/
Z

1974

wielka retrospektywna wystawa Tadeusza Brzozowskiego w Muzeum Narodowym w Poznaniu

1979-1981

prowadził Katedrę Malarstwa w krakowskiej ASP

1981

jesienią w Zakopanem w willi na Antołówce powstała „galeria rodzinna” Brzozowskich

r

1984

Tadeusz Brzozowski wyjechał do USA w związku z przyznaniem prestiżowej Nagrody Fundacji im. Alfreda Jurzykowskiego

1987

wiosną na zaproszenie OO. Pallotynów wyjechał na miesiąc do Rzymu

1987

podczas pobytu w Rzymie, w Wielki Poniedziałek, 13 kwietnia, po nagłym zasłabnięciu na ulicy, Tadeusz Brzozowski zmarł w Szpitalu Ducha Świętego na zawał serca. Jego pogrzeb na Nowym Cmentarzu w Zakopanem stał się wielką manifestacją świata kultury, ale i rzadkim w trudnych latach 80. spotkaniem „ponad podziałami”, także politycznymi. Dobroć i mądry dystans zmarłego malarza raz jeszcze połączyły skłócone i obolałe środowisko artystyczne.